De Nieuwe Hollandsche Schouwburg

De deftige Amsterdammers uit de achttiende eeuw hadden een merkwaardige muziekvoorkeur. Ze speelden en zongen graag de wijsjes die klonken in de speelhuizen – de beruchte huizen van drank, zwier en erotisch vertier. De speelhuismuziek werd gebundeld en gedrukt door succesvolle muziekuitgevers. Een van de muziekseries, De Nieuwe Hollandsche Schouwburg, vinden we terug in het gelijknamige muziekprogramma. Een vertelconcert rond het oude uitgaansleven.

 

Frivole muziek op Amsterdamse regentenlessenaars

Wat stond er in de 18e eeuw op de lessenaars van de Amsterdamse regenten; wat speelden de amateurs uit de ‘betere kringen’? Misschien een sonate van Nozeman of Corelli, een concertje van Vivaldi of Pepusch….maar vooral muziek van de onderkant van de Amsterdamse samenleving en het frivole uitgaansleven!

 

De Amsterdamse muziekdrukkers gaven heel wat boeken met die muziek uit. Zo’n boek was niet goedkoop – alleen de beter gesitueerden konden zich de aanschaf veroorloven. Een aantal van die boeken verscheen in series. De Nieuwe Hollandsche Schouwburg was de laatste serie, uitgegeven tussen 1751 en 1771. Jos Koning – lid van Twee Violen en een Bas – heeft een boek over deze serie gepubliceerd.


De muziek was vaak afkomstig uit de speelhuizen (kroeg, danszaal plus bordeel). Daar zette de bargoense tegencultuur van het laagste stadsvolk de toon. Toch kwamen hoge heren daar ook graag een kijkje nemen. De muziekboeken werden uitgebreid met muziek uit de kermissen in de dorpen rond de stad. Zó groot was de verkoop dat de uitgevers naar een derde bron grepen: de Amsterdamse schouwburg. Ondanks het culturele tintje gistte het daar van lichtzinnigheid.

 

Twee Violen en een Bas laat de muziek uit De Nieuwe Hollandsche Schouwburg horen. Daarbij vertelt het trio de verhalen uit speelhuis, kermis en schouwburg, gebaseerd op ooggetuigenverslagen en politierapporten.

terug naar boven
Prinsenmars Optocht

 

Het lust my op een bas,

met hart gespanne snaren,

Van styven wind gezweept,

den aardbol om te varen!